معرفی رشته علوم آزمایشگاهی

نوشته شده توسط: علی سلیمانی در ۲۳ شهریور ۱۳۹۴ ساعت ۲۰:۴۶
دسته بندی:  مشاوره و برنامه ریزی تحصیلی» معرفی رشته ها

 

علوم آزمایشگاهی


علوم آزمایشگاهی شاخه ای از علوم پزشکی است که در ارتباط با آنالیز آزمایشگاهی خون مایعات و انساج بدن انسان به منظور تشخیص بیماری پیگیری درمان و حفظ سلامت افراد جامعه فعّالیّت می‌کند.

تاریخچه رشته و پیشرفت‌های جدید:

این رشته که به نام مدیکال تکنولوژی در دانشگاه های جهان آموزش داده می شد در سال 1976 Credentialing Agency National آنرا به Medical Laboratory Sciences (MLS) تغییر داد به طوری که در حال حاضر این رشته به نامهای Medical Laboratory Sciencesو یا ClinicalLaboratory Sciences وجود دارد . اکثرا معتقدند که نام جدید وظایف حرفه ای شاغلین این رشته که به نام ClinicalLaboratory SciencesOfficer (MLSO)نامیده می شوند را بهتر بیان می کند .

در ایران دوره کارشناسی پیوسته علوم آزمایشگاهی از سال 1347 در دانشگاههای تهران شیراز اصفهان تبریز اهواز و.... تاسیس گردید که بعد از انقلاب فرهنگی به صورت کاردانی و کارشناسی ناپیوسته در آمد .

در این رشته به موازات پیشرفت علوم پزشکی و گسترش دامنه روشهای تشخیصی تجهیزات آزمایشگاهی نیز بسیار پیشرفت کرده بطوری که امروزه شاغلین این رشته از دستگاههای الکترونیکی و اتوماتیک بسیار دقیق و حساس برای انجام آزمایشات مختلف بهره میگیرند.

 

ارزش ها و باورها (فلسفه برنامه ):

 

فلسفه اصلی تدوین این برنامه درسی تربیت نیروی انسانی کارشناس در رشته علوم آزمایشگاهی بر اساس وظایف حرفه ای تعریف شده و معین در جامعه است.بطوری که اصول اساسی تعلیم و تربیت که شامل رشد شخصیتی و افزایش قدرت تفکر و شایستگی حرفه ای و ایجاد مهارتهای یادگیری مداوم را در دانش آموختگان برای ارائه خدمات آزمایشگاهی مطلوب در برداشته باشد.

 

ماموریت برنامه آموزشی در تربیت نیروی انسانی:

 

ماموریت اصلی رشته علوم آزمایشگاهی تربیت افرادی است که بتوانند در آزمایشگاهای بالینی بیمارستانها و آزمایشگاههای مراکز بهداشتی با دانش اختصاصی که آموخته اند و با بکارگیری دستگاههای الکترونیکی پیچیده و روشهای متعدد آزمایشات مختلف را روی خون و یا دیگر مایعات و انساج بدن انجام دهند.

 

اطلاعات و نتایج به دست آمده از این آزمایشات پزشک را در تشخیص بیماری روند درمان و حفظ سلامت جامعه یاری می دهد . نظر به اینکه این رشته دائما در حال تغییر و توسعه است فارغ التحصیلان این رشته باید به نحوی آموزش ببینند که دانش و مهارت کافی برای تطبیق خود با تکنولوژی جدید را داشته باشند.

 

چشم انداز برنامه آموزشی در تربیت نیروی انسانی:

 

آزمایشگاههای بالینی و بهداشتی در طی چند دهه گذشته از بخش کوچک که با چند دستگاه ساده و روشهای سنتی فیزیک شیمیایی تبدیل به مراکزی بزرگ با تجهیزات بسیار پیشرفته و شاخه های متعدد گردیده است.این تغییرات شگرف و سریع کارکنانی را طلب می کند که علاوه بر مجهز بودن به سلاح دانش روز قادر به استفاده از تجهیزات و دستگاههای پیچیده الکترونیکی و کامپیوتری و انجام روشهای جدید تشخیصی و مولکولی باشند. لذا چشم انداز بازار کار برای کارشناسان ورزیده و متبحر علوم آزمایشگاهی در حال و آینده در بستر رو به پیشرفت آزمایشگاههای بالینی و بهداشتی و کارخانجات و شرکتهای تولید و پخش مواد و وسایل آزمایشگاهی بسیار روشن و نمایان می باشد.

 

اهداف کلی:

 

هدف از برنامه آموزشی کارشناسی علوم آزمایشگاهی تربیت دانشجویان برای ارائه خدمات آزمایشگاهی است . در این برنامه تعلیمات عمومی و اختصاصی لازم به دانشجویان داده شده تا علاوه بر درک کافی از انسان فرهنگ حکم بر آن و محیط اطرافش از عهده انجام آزمایشات اولیه و معمول در آزمایشگاههای بهداشتی و بالینی بر آیند.

 

نقش دانش آموختگان:

 

دانش آموختگان دوره کارشناسی رشته علوم آزمایشگاهی علاوه بر رشد شخصیتی و تفکر علمی که طی دوره آموزش کسب نموده اند قادر خواهند بود آزمایشات بالینی تحقیقاتی و خدمات وابسته را در مراکز زیر بعنوان کارشناس انجام دهند.

 

1- آزمایشگاهای بالینی بیمارستانهای دولتی و خصوصی

 

2- آزمایشگاههای مراکز بهداشتی

 

3- آزمایشگاههای تشخیص طبی خصوصی

 

4- انستیتوها و مراکز تحقیقاتی و آموزشی

 

5- کارخانجات تولید وسایل و مواد آزمایشگاهی

 

6- شرکتهای پخش فراورده های بیولوژیک و آزمایشگاهی

 

7- آزمایشگاههای پزشکی قانونی

 

8- آزمایشگاههای سازمان انتقال خون.

 

وظایف حرفه ای دانش آموختگان:

 

کارشناسان علوم آزمایشگاهی برای انجام خدمات آزمایشگاهی از انواع تجهیزات و روشهای مختلف آزمایشگاهی بهره مند خواهند شد این روشها شامل مطالعات میکروسکوپی روشهای تشخیص مولکولی

 

روشهای مختلف تجزیه شیمیایی و ایمونولوژیکی و شناسایی باکتریولوژیکی می باشند.

 

این افراد نه فقط آزمایشات مختلف را انجام می دهند بلکه از اهمیت و اعتبار داده های بدست آمده با تکرار آزمایشات و بکارگیری روشهای مختلف کنترل کیفی و مشاوره با پزشکان و دیگر پرسنل بهداشتی درمانی نیز باید اطمینان حاصل نماید. سرپرستی کاردانهای علوم آزمایشگاهی بر عهده این افراد می باشد.

 

استراتژی های اجرایی برنامه:

 

برنامه آموزشی مقطع کارشناسی پیوسته علوم آزمایشگاهی طوری تدوین شده است که دارای استراتژی های زیر باشد:

 

1- خدمات آزمایشگاهی بالینی مورد نیاز جامعه را برآورده سازد.

 

2- خدمات آزمایشگاهی مورد نیاز مراکز بهداشتی کشور که برای پیشگیری و حفظ سلامت لازم است تامین نماید.

 

3- از اصول وفنون جدید روش تدریس و یادگیری در حیطه نظری – عملی و کارآموزی در عرصه استفاده گردد.

 

4- فارغ التحصیلان بتوانند در حیطه های مختلف آموزشی تحقیقاتی خدماتی و تولیدی خدمات آزمایشگاهی مورد نیاز جامعه را پوشش دهند.

 

5- نظر به تغییر سریع و مداوم روشهای آزمایشگاهی فارغ التحصیلان این رشته از توانائی تطبیق خود با تکنولوژی جدید بر خوردار باشند.

 

رشته مشابه در داخل کشور:

 

این رشته در مقاطع کاردانی و کارشناسی ناپیوسته در اکثر دانشگاههای علوم پزشکی وجود دارد.

 

رشته مشابه در خارج از کشور :

 

در تعداد زیادی از دانشگاههای معتبر جهان این رشته به نامهای Medical Laboratory SciencesوSciences ClinicalLaboratory وجود دارد.

 

آینده تحصیلی:

 

فارغ التحصیلان دوره کارشناسی علوم آزمایشگاهی می توانند در هریک از شاخه های مرتبط با رشته مانند بیوشیمی – خون شناسی – ایمنی شناسی – باکتری شناسی – میکروب شناسی – انگل شناسی – ویروس شناسی – قارچ شناسی – سم شناسی – بیو تکنولوژی و... در مقطع کارشناسی ارشد و سپس دکترای تخصصی (Ph.D ) ادامه تحصیل دهند.

 

طول دوره و ساختار آن :

 

متوسط طول دوره کارشناسی پیوسته علوم آزمایشگاهی 4 سال و نظام آموزشی آن مطابق آیین نامه آموزشی کاردانی کارشناسی پیوسته و نا پیوسته مصوب شورای عالی برنامه ریزی علوم پزشکی است.

 

تعداد واحدهای درسی:

 

  1. دروس عمومی: 22 واحد
  2. دروس پایه: 31 واحد
  3. دروس اختصاصی: 61 واحد
  4. کارآموزی در عرصه: 16 واحد
  5. جمع واحد: 130 واحد

 

سرفصل دروس پایه و اختصاصی کارشناسی پیوسته رشته علوم آزمایشگاهی

 

 

 

 

عنوان درس

 

عنوان درس

01

فیزیک عمومی

30

آزمایشگاه انگل شناسی 2

02

آزمایشگاه فیزیک عمومی

31

آسیب شناسی عمومی

03

شیمی عمومی

32

آزمایشگاه آسیب شناسی عمومی

04

آزمایشگاه شیمی عمومی

33

بیوشیمی پزشکی 2

05

بیوشیمی عمومی

34

آزمایشگاه بیوشیمی پزشکی 2

06

آزمایشگاه بیوشیمی عمومی

35

فارماکولوژی

07

زیست شناسی سلولی و ملکولی

36

سم شناسی

08

آناتومی نظری

37

آزمایشگاه سم شناسی

09

آناتومی عملی

38

متون انگلیسی و ترمینولوژی پزشکی

10

فیزیولوژی نظری

39

اصول ایمنی و حفاظت در آزمایشگاه

11

آزمایشگاه فیزیولوژی

 40

خون شناسی 1

12

فیزیک حیاتی

41

ازمایشگاه خون شناسی 1

13

بافت شناسی نظری

42

اصول فنی و نگهداری و تجهیزات آزمایشگاهی

14

آزمایشگاه بافت شناسی

43

ایمونوهماتولوژی

15

بهداشت عمومی و اپیدمیولوژی

44

آزمایشگاه ایمونوهماتولوژی

16

روانشناسی عمومی

45

هورمون شناسی

17

کامپیوتر

46

آزمایشگاه هورمون شناسی

18

آمار حیاتی

47

قارچ شناسی پزشکی

19

بیوشیمی پزشکی 1

48

آزمایشگاه قارچ شناسی پزشکی

20

آزمایشگاه بیوشیمی پزشکی 1

49

خون شناسی 2

21

میکروب شناسی عمومی

50

آزمایشگاه خون شناسی 2

22

آزمایشگاه میکروب شناسی عمومی

51

اصول مدیریت و قوانین آزمایشگاه

23

انگل شناسی 1

52

روش های کنترل کیفی در آزمایشگاه بالینی

24

آزمایشگاه انگل شناسی 1

53

باکتری شناسی پزشکی

25

ایمنی شناسی پزشکی

54

آزمایشگاه باکتری شناسی پزشکی

26

آزمایشگاه ایمنی شناسی پزشکی

55

آشنایی با بیماری های داخلی

27

ویروس شناسی پزشکی

56

ژنتیک پزشکی

28

آزمایشگاه ویروس شناسی پزشکی

57

سمینار

29

انگل شناسی 2

58

کارآموزی در عرصه

 

علوم آزمایشگاهی از جمله رشته هایی است که در بهداشت وکاهش هزینه های درمانی بسیارمؤثر است.زیرا فارغ التحصیل این رشته در مقطع کاردانی با نمونه برداری مدفوع ،ادرار وخون وآماده سازی نمونه وآزمایش های مختلف بیوشیمی وهماتولوژی می تواند پزشک را در انتخاب بهترین راه درمان ومقابله با بیماری راهنمایی کند .فارغ التحصیل کارشناسی این رشته نیز می تواند آزمایش های تخصصی هورمون شناسی یا ایمونولوژی را انجام دهد ومسؤول بخش های مختلف یک آزمایشگاه تشخیص طبی مانند بخش نمونه برداری،انگل شناسی وادرار ،هورمون شناسی ،ایمونولوژی و...شود وبر نحوۀ کار وآزمایش های کاردان علوم آزمایشگاهی نظارت کرده و کار او را تأ یید نماید.

 

توانایی های لازم:

 

رشته‌ی علوم آزمایشگاهی به ویژه در مقطع کارشناسی رشته‌ای عملی است وجوانانی که علاقه مند به کار عملی هستند ونسبت به بو یا آزمایش با ادرار ومدفوع حساس نیستند،دراین رشته موفق می شوند.در ضمن لازم است که دانشجو به دروس شیمی و زیست شناسی علاقه مند باشد.گفتنی است که رشته علوم آزمایشگاهی در کشور ما تا مقطع دکترا به صورت ناپیوسته دانشجو می‌پذیرد.

 

موقعیت شغلی در ایران:

 

رشته علوم آزمایشگاهی ازجمله رشته هایی است که بازار کار نسبتاً خوبی دارد .زیرا امروزه جامعه ی ما به امر بهداشت وسلامتی پی برده است وبی شک بدون استفاده از آزمایشگاه های تشخیص طبی حفظ سلامت جامعه وجلوگیری از شیوع بیماری های عفونی وآلرژی ها یا مبارزه با بیماری های ژنتیکی امکان پذیر نیست.

 

از نظر درآمد رشته هایی مثل بینایی سنجی یا فیزیوتراپی از این رشته بهتر هستند.چرا که شما با داشتن لیسانس در رشته فیزیوتراپی و یا بینایی سنجی می توانید مطب زده و برای خوتان کار کنید اما در رشته علوم آزمایشگاهی باید استخدام شوید.ضمن اینکه این رشته ها مشمول قانون خدمت پزشکان و پیراپزشکان نیست.

 

اما جذابیت های این رشته بسیار زیاد بوده و برای علاقمندان به تحقیق بسیار مناسب می باشد.در واقع دانش علوم آزمایشگاهی دانشی است که دامنه وسیعی از اطلاعات در آن قرار دارد.

 

وظیفه اصلی رشته علوم آزمایشگاهی شناخت علل ایجاد بیماریهای مختلف و عوامل ایجاد کننده آنها می‌باشد. ابزاری که در تشخیص و درمان بیماری‌های مختلف بکار می‌رود تحت عنوان پاراکلینیک می‌باشد که می‌توان به رشته‌هایی از قبیل رادیولوژی، رشته‌های توانبخشی و پرستاری اشاره کرد.

 

در این رشته می‌توان به نکته مهمّی اشاره کرد و آن آزمایشگاه‌های مجهز است که طی سال‌های اخیر توسط بخش دولتی و خصوصی گسترش یافته و زمینه مناسبی را برای اشتغال در این رشته فراهم نموده در حال حاضر این رشته در دو مقطع کاردانی و کارشناسی ناپیوسته در اغلب دانشگاههای علوم پزشکی کشور دانشجو می‌پذیرد.

 

از آنجا که مهمترین محل اشتغال فارغ‌التحصیلان این رشته، آزمایشگاههای تشخیص طبی است، به معرفی بخش‌های مختلف یک آزمایشگاه تشخیص طبی پرداخته می‌شود.
بخش‌های موجود در یک آزمایشگاه تشخیص طبی عبارتند از:

 

- بخش پذیرش و جواب دهی.

 

- بخش نمونه برداری.

 

- بخش بیوشیمی.

 

- بخش هماتولوژی و بانک خون.

 

- بخش میکروب شناسی و قارچ شناسی.

 

- بخش انگل شناسی و ادرار.

 

- بخش هورمون شناسی.

 

- بخش سم شناسی و گاز‌های خونی.

 

- بخش پاتولوژی و ستیولوژی.

 

- بخش ایمونولوژی.

 

درباره تأسیس آزمایشگاه تشخیص پزشکی گفتنی است که درحال حاضر بر اساس مجوز وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، کسانی حق تأسیس آزمایشگاه تشخیص پزشکی دارند که در یکی از رشته‌های پاتولوژی یا علوم آزمایشگاهی دارای درجه دکترای حرفه‌ای باشند.

 

کسانی که دارای تخصص پاتولوژی هستند افرادی هستند که دارای درجه دکترای حرفه‌ای پزشکی هستند و افراد دیگر که دارای درجه دکترای حرفه‌ای علوم آزمایشگاهی یا آزمایشگاه بالینی هستند، افرادی هستند که در گذشته در رشته‌های مختلف پزشکی مثل باکتری شناسی، بیهوشی و. . . تحصیل کرده‌اند و اکنون تحصیلاتی در حد دکتری دارند و یا کسانی هستند که در گذشته در رشته علوم آزمایشگاهی مدرک دکترای حرفه‌ای گرفته‌اند.
این رشته از نظر کاربرد و بازارکار، یکی از رشته‌های خوب گروه پزشکی است. زیرا با توجه به توسعه و اهمیت امر بهداشت و زمینه مناسب کاری، اغلب فارغ‌التحصیلان این رشته به راحتی وارد بازارکار می‌شوند. ار و تحصیل در این رشته به دلیل خطر بالای آلودگی محیط آزمایشگاهها نیازمند توجه و دقت بالائی است.

 

در پایان قابل‌ ذکر است که این رشته به دلیل نیاز به امکانات و وسائل، یکی از رشته‌های پرهزینه است. البته در دانشگاه های علوم پزشکی کشور، اغلب وسائل و امکانات در اختیار دانشجویان قرار می‌گیرد.

 

 


برچسب ها: همشاگردی

هیچ نظری تا کنون برای این مطلب ارسال نشده است، اولین نفر باشید...

نوشتن دیدگاه